Działania prewencyjne i terapeutyczne w zespole metabolicznym i chorobach współistniejących / pod red. Renaty Francik

Abstract

Współistnienie otyłości z podwyższonymi wartościami ciśnienia tętniczego, zaburzeniami gospodarki węglowodanowej oraz lipidowej, określane jako zespół metaboliczny – MetS (Metabolic Syndrome), stanowi istotny współczesny problem zdrowotny i społeczny. Wśród chorób, będących składowymi jednostkami MetS, obecnie wyróżnia się insulinooporność, hiperinsulinemię, otyłość brzuszną, upośledzoną tolerancję glukozy, cukrzycę typu 2, mikroalbuminurię, hipertriglicerydemię, obniżenie stężenia cholesterolu frakcji HDL, jak również nadciśnienie tętnicze, stan prozapalny i prozakrzepowy. W niniejższej publikacji zostały przedstawione kryteria rozpoznawania MetS zgodnie z obowiązującą wykładnią Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Europejskiej Grupy Badań Insulinooporności (EGIR). Choć przyczyny wystąpienia MetS nie zostały w pełni wyjaśnione, to przyjęły się dwa różne poglądy dotyczące jego bezpośredniego wystąpienia – insulinooporność oraz otyłość. Insulinooporność z hiperinsulinemią jest główną przyczyną rozwoju zaburzeń gospodarki lipidowej. W przypadku otyłości zmiany patologiczne wynikają z rozregulowanej pracy trzewnej tkanki tłuszczowej. Podkreśla się również istotną rolę procesu zapalnego, wolnych rodników tlenowych, wolnych kwasów tłuszczowych i endokrynnej aktywności tkanki tłuszczowej. Przypuszczalnie istotny wpływ na rozwój MetS mają predyspozycje genetyczne (mutacje genów odpowiedzialnych za insulinooporność, zaburzenia przemian metabolicznych węglowodanów, otyłość), czynniki środowiskowe, czyli dieta oraz jej wysoka kaloryczność, a także znikoma aktywność fizyczna.