Streszczenie:
Wstęp:
Gospodarka w świecie przełomów – władza, technologia, środowisko i kapitał
w XXI wieku – to tytuł, który trafnie oddaje ducha naszych czasów. Żyjemy w epoce,
w której przemiany są gwałtowne, a przyszłość kształtuje się szybciej, niż potrafimy
ją przewidywać. Władza zmienia swój charakter, technologia staje się zarówno źródłem
szans, jak i napięć, środowisko upomina się o swoje prawa, a kapitał przybiera coraz
bardziej złożone formy. Nie są to odrębne światy – przenikają się i wpływają na siebie
nawzajem, tworząc krajobraz, w którym funkcjonujemy na co dzień. Zrozumieć
gospodarkę w XXI wieku to zrozumieć właśnie te splatające się wątki, a także to jak
kształtują one nasze życie, wybory i możliwości.
Autorzy niniejszej monografii prowadzą Czytelnika przez kolejne obszary,
w których widać, jak przełomy zmieniają zasady gry. Zaczynamy od refleksji nad
paradoksem technicznego wyzwolenia. Choć rozwój technologii miał przynieść więcej
wolności, w praktyce często prowadzi do kompresji czasu wolnego i podporządkowania
życia logice nieustannej efektywności. To pierwszy sygnał, że władza technologii jest
bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać.
Na tym tle szczególnego znaczenia nabierają rozdziały poświęcone sztucznej
inteligencji. Pokazują one, że technologia nie musi być jedynie źródłem presji – może
stać się także narzędziem rozwiązania kryzysów, szczególnie w obszarze środowiska.
AI wspiera monitoring przyrody, planowanie przestrzenne i ocenę oddziaływania
inwestycji, a tym samym pomaga szukać równowagi między rozwojem gospodarczym
a troską o planetę.
Kapitał ludzki i instytucjonalny, ukazany w kolejnych częściach książki, odsłania
z kolei, że gospodarka przełomów to także gospodarka człowieka. Rozwój pracowników,
skuteczność prewencji rentowej, a także redystrybucyjna rola państwa w zamówieniach
publicznych pokazują, że władza i kapitał spotykają się w codziennych decyzjach
o bezpieczeństwie społecznym, równości i sprawiedliwości.
Nowa rzeczywistość cyfrowa wprowadza też wyzwania związane z prywatnością.
Rozdział poświęcony ochronie danych osobowych pokazuje, że technologia i władza
mogą wzajemnie wzmacniać się w dobrym kierunku – jeśli od początku projektujemy
procesy zgodnie z zasadą privacy by design.
Nie mniej istotne są teksty o relacjach: zarówno wewnątrz organizacji, jak też
pomiędzy firmami a ich otoczeniem. W świecie przełomów kapitał społeczny staje
się równie cenny jak finansowy, a umiejętność budowania więzi i zaufania – podstawą
trwałego rozwoju.
Całość wieńczy refleksja nad rachunkiem kosztów. Wydawałoby się, że jest to
obszar techniczny, a jednak w epoce przełomów właśnie tam widać, jak kapitał,
technologia, środowisko oraz władza splatają się w jedną logikę – rachunek, który nie
dotyczy już wyłącznie finansów, ale też zasobów naturalnych, relacji społecznych
oraz odpowiedzialności.
To książka nie tylko o ekonomii, ale głównie o naszym czasie – o codziennych
wyborach, rytmie pracy i odpoczynku, trosce o przyszłe pokolenia. Nie jest jedynie
zbiorem rozdziałów, lecz wielogłosową opowieścią o gospodarce w świecie przełomów - świecie, w którym nie ma już prostych odpowiedzi, lecz wciąż są możliwe mądre
wybory. Każdy z tekstów otwiera inne okno na rzeczywistość XXI wieku, a razem
tworzą obraz dynamiczny, niejednoznaczny i przez to prawdziwy. Lektura niniejszej
monografii zachęca nie tylko do refleksji, lecz także do działania, do szukania szans
tam, gdzie inni widzą jedynie zagrożenia, do dostrzegania, że władza, technologia,
środowisko i kapitał to nie abstrakcyjne kategorie, lecz realne siły kształtujące naszą
codzienność. To zaproszenie do zrozumienia, jak bardzo te cztery wymiary splatają
się w XXI wieku, a także do odkrycia, że każdy z nas, niezależnie od miejsca, w którym
się znajduje, ma wpływ na kształtowanie przyszłości.
