http://195.117.226.27:8080/xmlui/handle/123456789/68 2026-05-20T02:49:09Z http://195.117.226.27:8080/xmlui/handle/123456789/901 Analysis of the ongoing evaluation for the effectiveness implementation of the 2030 Agenda for sustainable development management Adamišin, Peter; Sokolovská, Emma Mária; Kalistová, Anna; Salabura, Daniel; Benko, Miroslav The present paper deals with the issue of sustainable development and the adopted Agenda 2030. Its aim was to assess and clarify, based on available databases from the Statistical Office of the European Communities (Eurostat), the intermediate status of the implementation of selected objectives and indicators of the 2030 Agenda at the level of the European Union countries. 2022-01-01T00:00:00Z http://195.117.226.27:8080/xmlui/handle/123456789/897 Przedsiębiorczość, edukacja i samorządność jako filary potencjału startupowego subregionu sądeckiego Oleksy-Gębczyk, Aneta; Peter-Bombik, Katarzyna; Rydwańska, Paulina; Zacłona, Tomasz; Zając, Szymon; Cembruch-Nowakowski, Mariusz; Luty, Lidia; Babik, Natalia WSTĘP: Współczesna gospodarka podlega dynamicznym procesom transformacji, których istotnym wyróżnikiem jest rosnące znaczenie innowacji, kreatywności oraz przedsiębiorczości. W warunkach coraz większej globalnej konkurencji i postępującej cyfryzacji, zdolność do generowania i wdrażania innowacyjnych rozwiązań staje się jednym z kluczowych czynników przewagi konkurencyjnej, w skali zarówno makro-, jak też mikroregionalnej. W tym kontekście szczególną rolę odgrywają startupy – specyficzne formy działalności gospodarczej, cechujące się wysokim poziomem innowacyjności, elastycznością organizacyjną i potencjałem szybkiego wzrostu. Jednocześnie to właśnie młode pokolenie – uczniowie, studenci, absolwenci szkół wyższych – stanowi naturalny nośnik potencjału startupowego. Zdolność regionu do stworzenia dla nich sprzyjającego środowiska, które pozwoli nie tylko rozwijać kompetencje i pomysły biznesowe, ale też realizować je na miejscu, staje się kluczowym wyzwaniem polityki regionalnej. Coraz częściej bowiem obserwujemy zjawisko migracji młodych, przedsiębiorczych ludzi do dużych ośrodków metropolitalnych lub za granicę – w poszukiwaniu lepszych warunków dla rozwoju własnych przedsięwzięć. Subregion sądecki, który od lat odznacza się wysokim poziomem aktywności gospodarczej i silnymi tradycjami przedsiębiorczości, nie jest wolny od tego problemu. Potencjał tkwiący w lokalnych środowiskach edukacyjnych i młodych ludziach jest znaczący, jednak wciąż zbyt rzadko przekłada się na powstawanie innowacyjnych firm w regionie. Wiele startupów powstaje poza Sądecczyzną lub też – jeśli rodzą się tutaj – stosunkowo szybko przenoszą swoją działalność do większych centrów gospodarczych, dysponujących bardziej rozwiniętym ekosystemem wsparcia. Niniejsza monografia powstała w odpowiedzi na potrzebę głębszego zrozumienia tego zjawiska oraz poszukiwania dróg i rozwiązań, które mogą sprzyjać zatrzymywaniu i przyciąganiu młodych, przedsiębiorczych ludzi w regionie. Chodziło nie tylko o analizę teoretycznych uwarunkowań funkcjonowania startupów, ale szczególnie o zbadanie, jakie działania i mechanizmy – na poziomie samorządowym, edukacyjnym, a także gospodarczym – mogą uczynić Sądecczyznę regionem, w którym młodzi ludzie chcą i mogą realizować swoje marzenia o innowacyjnym biznesie. Ważnym założeniem naszych badań i analiz było przekonanie, że skuteczny rozwój ekosystemu startupowego w regionie nie może być dziełem przypadku ani działań rozproszonych. Wymaga on świadomego i skoordynowanego partnerstwa trzech kluczowych środowisk: edukacji, która kształtuje postawy przedsiębiorcze i innowacyjne, a także przygotowuje młodych ludzi do funkcjonowania w gospodarce opartej na wiedzy; samorządu terytorialnego, który tworzy ramy instytucjonalne i warunki sprzyjające rozwojowi przedsiębiorczości na poziomie lokalnym oraz regionalnym; biznesu, który oferuje praktyczne wsparcie, sieci kontaktów i możliwości wdrożenia innowacyjnych pomysłów. Tylko w takim modelu – opartym na partnerstwie edukacja-samorząd-biznes – możliwe jest stworzenie spójnego i zrównoważonego ekosystemu, który nie tylko pozwoli zatrzymać w regionie młodych ludzi, ale także będzie dla nich atrakcyjnym środowiskiem do rozwijania innowacyjnych przedsięwzięć. W tym kontekście warto podkreślić, że cele te są w pełni zgodne z priorytetami polityki Unii Europejskiej, w szczególności w ramach polityki spójności i strategii Europejskiego Obszaru Innowacji. Takie dokumenty jak Nowa Agenda Innowacji dla Europy (New European Innovation Agenda) czy Programy Operacyjne w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) wyraźnie wskazują na konieczność wzmacniania regionalnych ekosystemów innowacji, a także rozwijania kompetencji oraz przedsiębiorczości wśród młodych ludzi jako warunku trwałego i zrównoważonego rozwoju. W tym ujęciu regiony stają się zarówno przestrzenią implementacji polityk unijnych, jak też aktywnym podmiotem kreującym własne, unikatowe przewagi konkurencyjne, opierające się na kapitale ludzkim, a także innowacyjności. Szczególnego znaczenia nabiera tu też zasada inteligentnej specjalizacji (smart specialisation), która zakłada, że każde terytorium powinno rozwijać te dziedziny gospodarki, które stanowią jego autentyczny potencjał. W przypadku Sądecczyzny oznacza to konieczność pogłębionego namysłu nad tym, jakie formy wsparcia i jakie mechanizmy instytucjonalne są niezbędne, aby region ten mógł stać się atrakcyjnym miejscem dla rozwoju startupów, a w efekcie przyciągać oraz zatrzymywać młode talenty. Mamy nadzieję, że niniejsza monografia będzie stanowić inspirację oraz praktyczny drogowskaz dla wszystkich osób odpowiedzialnych za kształtowanie polityki rozwoju regionu – zarówno na poziomie lokalnym, jak i w szerszym kontekście europejskim. Młodzi ludzie na Sądecczyźnie chcą tworzyć, budować i rozwijać swoje pomysły, a naszym wspólnym zadaniem jest stworzyć im takie warunki, żeby mogli to robić tu, a nie musieli szukać szans gdzie indziej. Tylko wtedy region będzie mógł w pełni wykorzystać swój potencjał w gospodarce przyszłości – opartej na wiedzy, innowacji i współpracy. 2025-01-01T00:00:00Z http://195.117.226.27:8080/xmlui/handle/123456789/896 Wycena i ujawnianie kategorii ekonomicznych w rachunkowości - wybrane zagadnienia / pod red. Haliny Rechul Rechul, Halina WSTĘP: Rachunkowość od początku swojego istnienia pełniła wiele istotnych funkcji. Aktualnie to rosnące potrzeby informacyjne stanowią o dynamicznym rozwoju rachunkowości. Rachunkowość − jako swoisty język biznesu − staje się narzędziem łączącym jednostkę gospodarczą z jej otoczeniem. Generowane przez system rachunkowości dane wykorzystywane są przez szeroki krąg odbiorców. Obecnie uznaje się, że funkcja informacyjna rachunkowości, która kiedyś utożsamiana była z potrzebami wewnętrznymi jednostki, uległa zmianie. Bezspornie kluczowe są informacje przekazywane na zewnątrz w postaci sprawozdań finansowych. Z systemu sprawozdawczości finansowej korzystają głównie akcjonariusze, dla których informacja o sytuacji finansowej i majątkowej przekłada się na informacje o możliwej dywidendzie oraz zwiększeniu (lub zmniejszeniu) wartości posiadanych udziałów. Na podstawie danych finansowych potencjalni inwestorzy podejmują decyzje o zakupie akcji jednostki. Banki i kredytodawcy na podstawie danych finansowych oceniają możliwości jednostki dotyczące spłat kredytów lub pożyczek. Dane prezentowane w sprawozdaniu finansowym muszą być więc wiarygodne i rzetelne. Muszą ujawniać prawdziwą ekonomicznie i finansowo sytuację jednostki. Nadrzędnym celem rachunkowości jest prezentowanie faktycznego, zgodnego z rzeczywistością, przebiegu operacji gospodarczych i ukazywanie informacji o sytuacji majątkowej, finansowej oraz wyniku finansowym jednostki. Odbywa się to poprzez proces pomiaru kategorii ekonomicznych nazywany wyceną. Pomiar kategorii ekonomicznych w systemie rachunkowości to jedno z kluczowych zadań stawianych współczesnej rachunkowości. Problematyka wyceny stanowi jeden z głównych elementów polityki rachunkowości, którą każda jednostka prowadząca księgi rachunkowe musi posiadać. Jednostki mogą stosować różne metody wyceny, takie jak m.in. koszt historyczny, wartość godziwa czy metody zamortyzowanego kosztu. Wybór metody wpływa na wartość bilansową aktywów i pasywów, co może również oddziaływać na wynik finansowy jednostki. Celem niniejszej monografii jest zaprezentowanie, w sposób usystematyzowany, zasad wyceny wybranych pozycji aktywów i pasywów, jako kluczowego aspektu polityki rachunkowości. Zakres tematyczny został rozwinięty w siedmiu głównych rozdziałach publikacji. W rozdziale pierwszym zwrócono w szczególności uwagę na pojęcie i istotę wyceny w rachunkowości, przede wszystkim w ujęciu regulacji prawnych, jak też zaprezentowano koncepcje, parametry oraz modele wyceny aktywów i pasywów. Rozdział drugi poświęcono problematyce środków trwałych − omówiono ich istotę, zasady amortyzowania oraz ujęcie w sprawozdaniu finansowym. Dokonano także pogłębionej analizy zasad ujmowania, wyceny i ujawniania środków trwałych w świetle regulacji krajowych oraz międzynarodowych. W rozdziale trzecim monografii poruszono problematykę inwestycji zarówno finansowych, jak i niefinansowych. Zaprezentowano zasady ich klasyfikowania, jak również różnice w ujęciu długo- i krótkoterminowych inwestycji finansowych oraz nieruchomości inwestycyjnych. W rozdziale czwartym zaprezentowano istotę oraz znaczenie materiałów dla prowadzonej działalności gospodarczej, jak też zasady ustalania wartości początkowej materiałów i możliwe do stosowania sposoby wyceny ich rozchodu. Rozdział piąty poświęcono problematyce wyceny obrotu towarowego. Ukazano w nim m.in. zasady ustalania i kalkulacji marży handlowej, ewidencji księgowej towarów w handlu hurtowy oraz detalicznym. W rozdziale szóstym ukazano kwestię tworzenia rezerw jako ważny element polityki rachunkowości, która określa kryteria tworzenia rezerw i zasady ich prezentacji w sprawozdaniu finansowym. Tworzenie i prezentowanie rezerw pozwala jednostce na lepsze zarządzanie ryzykiem finansowym oraz przygotowanie się do poniesienia przyszłych zobowiązań. W rozdziale siódmym przedstawiono rozważania dotyczące wpływu wyceny na wynik finansowy, zwłaszcza w aspekcie strategii wykorzystywanych do kształtowania wyniku finansowego. Niniejsza publikacja ma charakter uniwersalny, jeśli chodzi o prezentację zasad wyceny kategorii ekonomicznych, które mogą budzić zainteresowanie ze względu na ich charakter, znaczenie dla jednostki, jak również stopień skomplikowania sposobu dokonywania wyceny. Monografia przeznaczona jest głównie dla studentów kierunków ekonomicznych, ale może być też wykorzystana przez każdego, kto zainteresowany jest problematyką pomiaru kategorii ekonomicznych w systemie rachunkowości. 2025-01-01T00:00:00Z http://195.117.226.27:8080/xmlui/handle/123456789/895 Gospodarka w świecie przełomów – władza, technologia, środowisko i kapitał w XXI wieku / pod red. Anety Oleksy-Gębczyk, Moniki Danielskiej Oleksy-Gębczyk, Aneta; Danielska, Monika Wstęp: Gospodarka w świecie przełomów – władza, technologia, środowisko i kapitał w XXI wieku – to tytuł, który trafnie oddaje ducha naszych czasów. Żyjemy w epoce, w której przemiany są gwałtowne, a przyszłość kształtuje się szybciej, niż potrafimy ją przewidywać. Władza zmienia swój charakter, technologia staje się zarówno źródłem szans, jak i napięć, środowisko upomina się o swoje prawa, a kapitał przybiera coraz bardziej złożone formy. Nie są to odrębne światy – przenikają się i wpływają na siebie nawzajem, tworząc krajobraz, w którym funkcjonujemy na co dzień. Zrozumieć gospodarkę w XXI wieku to zrozumieć właśnie te splatające się wątki, a także to jak kształtują one nasze życie, wybory i możliwości. Autorzy niniejszej monografii prowadzą Czytelnika przez kolejne obszary, w których widać, jak przełomy zmieniają zasady gry. Zaczynamy od refleksji nad paradoksem technicznego wyzwolenia. Choć rozwój technologii miał przynieść więcej wolności, w praktyce często prowadzi do kompresji czasu wolnego i podporządkowania życia logice nieustannej efektywności. To pierwszy sygnał, że władza technologii jest bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać. Na tym tle szczególnego znaczenia nabierają rozdziały poświęcone sztucznej inteligencji. Pokazują one, że technologia nie musi być jedynie źródłem presji – może stać się także narzędziem rozwiązania kryzysów, szczególnie w obszarze środowiska. AI wspiera monitoring przyrody, planowanie przestrzenne i ocenę oddziaływania inwestycji, a tym samym pomaga szukać równowagi między rozwojem gospodarczym a troską o planetę. Kapitał ludzki i instytucjonalny, ukazany w kolejnych częściach książki, odsłania z kolei, że gospodarka przełomów to także gospodarka człowieka. Rozwój pracowników, skuteczność prewencji rentowej, a także redystrybucyjna rola państwa w zamówieniach publicznych pokazują, że władza i kapitał spotykają się w codziennych decyzjach o bezpieczeństwie społecznym, równości i sprawiedliwości. Nowa rzeczywistość cyfrowa wprowadza też wyzwania związane z prywatnością. Rozdział poświęcony ochronie danych osobowych pokazuje, że technologia i władza mogą wzajemnie wzmacniać się w dobrym kierunku – jeśli od początku projektujemy procesy zgodnie z zasadą privacy by design. Nie mniej istotne są teksty o relacjach: zarówno wewnątrz organizacji, jak też pomiędzy firmami a ich otoczeniem. W świecie przełomów kapitał społeczny staje się równie cenny jak finansowy, a umiejętność budowania więzi i zaufania – podstawą trwałego rozwoju. Całość wieńczy refleksja nad rachunkiem kosztów. Wydawałoby się, że jest to obszar techniczny, a jednak w epoce przełomów właśnie tam widać, jak kapitał, technologia, środowisko oraz władza splatają się w jedną logikę – rachunek, który nie dotyczy już wyłącznie finansów, ale też zasobów naturalnych, relacji społecznych oraz odpowiedzialności. To książka nie tylko o ekonomii, ale głównie o naszym czasie – o codziennych wyborach, rytmie pracy i odpoczynku, trosce o przyszłe pokolenia. Nie jest jedynie zbiorem rozdziałów, lecz wielogłosową opowieścią o gospodarce w świecie przełomów - świecie, w którym nie ma już prostych odpowiedzi, lecz wciąż są możliwe mądre wybory. Każdy z tekstów otwiera inne okno na rzeczywistość XXI wieku, a razem tworzą obraz dynamiczny, niejednoznaczny i przez to prawdziwy. Lektura niniejszej monografii zachęca nie tylko do refleksji, lecz także do działania, do szukania szans tam, gdzie inni widzą jedynie zagrożenia, do dostrzegania, że władza, technologia, środowisko i kapitał to nie abstrakcyjne kategorie, lecz realne siły kształtujące naszą codzienność. To zaproszenie do zrozumienia, jak bardzo te cztery wymiary splatają się w XXI wieku, a także do odkrycia, że każdy z nas, niezależnie od miejsca, w którym się znajduje, ma wpływ na kształtowanie przyszłości. 2025-01-01T00:00:00Z