Postawa ciała w badaniach przesiewowych dzieci w wieku szkolnym

Abstract

Postawa ciała definiowana jest przez wielu badaczy jako specyficzny, indywidualny sposób „trzymania się” człowieka w pozycji stojącej, charakteryzujący się optymalną stabilnością posturalną z minimalnym nakładem pracy ze strony układu mięśniowego. Jest właściwością osobniczą, uwarunkowaną szeregiem czynników endo- i egzogennych. Jest także warunkiem prawidłowego funkcjonowania poszczególnych elementów układu ruchu. Wszelkie nieprawidłowości w postawie okazują się nie tylko być defektem kosmetycznym, ale mogą nieść za sobą poważne skutki zdrowotne w postaci m.in. dolegliwości bólowych kręgosłupa i stawów obwodowych, zaburzeń krążeniowo-oddechowych czy upośledzenia ogólnej sprawności. W dzisiejszym świecie styl życia i uwarunkowania środowiskowe w znacznym stopniu przyczyniają się do rozwoju zaburzeń postawy ciała dzieci oraz młodzieży. Doniesienia wielu badaczy wyraźnie wskazują, że występowanie nieprawidłowości postawy ciała uczniów szkół podstawowych staje się zjawiskiem powszechnym, a dotyczyć może od 10 do nawet 80% tej populacji (poważne zaburzenia – ok. 15%). Tak znaczne rozbieżności wynikają przede wszystkim z braku stosowania jednolitych kryteriów oceny i zasadniczych różnic w metodyce badań (Wojnarowska, Oblacińska, 2014; Łubkowska, 2015, Motow-Czyż, Motow, 2017; Wawrzyniak i in., 2017; Brzęk, 2020). Wszelkie nieprawidłowości postawy ciała występują najczęściej w tzw. „skokach wzrostowych” i wynikają głównie z faktu braku możliwości „nadążania” układu mięśniowego ze szybkim tempem wzrostu kośćca (Górecki i in., 2009). Dynamiczne zmiany zachodzące w okresach intensywnego wzrastania, sedenteryjny tryb życia, znaczne ograniczanie poziomu aktywności fizycznej, szeroko pojęty dostęp do sprzętów elektronicznych to główne czynniki determinujące ich powstawanie.