Zmiany w ortografii od 2026 roku. Czy ingerencja normatywistów w zapis niektórych wyrazów i wyrażeń okaże się dla piszących korzystna?

Abstract

Kodyfikacja i normalizacja pisowni polskiej rodziła się w bólach. Co zrozumiałe, w pierwszej kolejności musieli się z nią zmierzyć językoznawcy i leksykografowie, jednak sporo do powiedzenia mieli też literaci, publicyści, wydawcy książek. W latach 1934-1935 przeprowadzono największą w dziejach polszczyzny reformę ortografii, zaangażowani w jej ostateczny kształt byli wybitni lingwiści z najważniejszych ośrodków akademickich w kraju. W 1936 roku ogłoszono publicznie nowe zasady pisowni i interpunkcji, uznając je za kanoniczne. Później, w 1956 roku, 1972 roku i 1996 roku, dokonano w nich poprawek i uzupełnień. Od tego czasu postanowiono nie ingerować w kwestię pisowni. W 2005 roku Komisja Ortograficzno-Onomastyczna przygotowała jednak zestaw kilkudziesięciu poprawek, w całości odrzuconych przez Radę Języka Polskiego. Na zmianę tej sytuacji musieliśmy czekać prawie 20 lat. 1 stycznia 2026 roku wejdą w życie poprawki do ortografii opracowane przez Zespół ds. Reformy Ortografii, tym razem zatwierdzone przez Radę Języka Polskiego. W tekście autor szeroko to analizuje i opisuje, przedstawiając swój punkt widzenia na ten temat, a także podpierając się krytycznymi opiniami wysuwanymi przez część środowiska naukowego i zwykłych użytkowników polszczyzny. Musi upłynąć sporo czasu, zanim przyzwyczaimy się do nowych ustaleń normatywistów.

The codification and standardisation of Polish spelling has been a painful process. Understan- dably, linguists and lexicographers were the first to tackle this issue, but writers, journalists and book publishers also had a lot to say. In 1934-1935, the largest spelling reform in the history of the Polish language was carried out, with prominent linguists from the most important acade- mic centres in the country involved in its final shape. In 1936, new spelling and punctuation rules were announced publicly and recognised as canonical. Later, in 1956, 1972 and 1996, corrections and additions were made to them. Since then, it has been decided not to interfere with spelling issues. In 2005, however, the Spelling and Onomastics Commission prepared a set of several dozen amendments, all of which were rejected by the Polish Language Council. We had to wait almost 20 years for this situation to change. On 1 January 2026, amendments to the spelling rules prepared by the Spelling Reform Team, this time approved by the Polish Language Council, will come into force. In the text, Author analyses and describes this in detail, presenting my point of view on the subject, as well as critical opinions put forward by some members of the scientific community and ordinary users of the Polish language. It will take a long time before we all get used to the new rules set by the standardisers.